SA LOOB NG TATLONG BUWAN, ANG BAHAGI NG KAMA NG AKING ASAWA AY AMOY NABUBULOK… NANG SA WAKAS KO ITONG HIWAIN AT BUKSAN, GINIBA NG KATOTOHANAN ANG LAHAT

SA LOOB NG TATLONG BUWAN, ANG BAHAGI NG KAMA NG AKING ASAWA AY AMOY NABUBULOK… NANG SA WAKAS KO ITONG HIWAIN AT BUKSAN, GINIBA NG KATOTOHANAN ANG LAHAT

Sa loob ng tatlong mahabang buwan, gabi-gabi akong nahihiga sa tabi ng aking asawang si Miguel Santos, habang may amoy na nakakasuka na tila nabubulok ang bumabalot sa akin at hindi ako pinapatulog sa dilim.

Sa una, kinumbinsi ko ang sarili ko na may simpleng dahilan lang ito.

Maruming sapin. Mamasa-masang kumot. O baka may pagkain na natapon at nakalimutan. O pawis na na-trap sa loob ng kutson dahil sa matinding init sa Maynila.

Kaya naglinis ako.

Paulit-ulit kong hinubaran ang kama. Nilabhan ang lahat sa mainit na tubig. Kinuskos ang kahoy na frame hanggang sumakit ang aking mga kamay. Pinalitan ko ang mga unan. Maging ang kutson ay inilabas ko pa sa balkonahe, pinababad sa matinding sikat ng araw sa Pilipinas, umaasang mapapawi ang anumang nakulong sa loob nito.

Pero hindi ito nawala.

Kahit anong gawin ko, bumabalik ang amoy.

At mas malakas ito sa panig ni Miguel.

Hindi ito normal.

Hindi ito simpleng pawis o amag.

Mas mabigat. Mas maasim. Mali.

Parang halong basa at pagkabulok.

Parang may nabubulok sa ilalim ng ibabaw.

Amoy na kumakapit sa lalamunan at ayaw umalis.

Amoy na nagpapahirap matulog gabi-gabi.

Si Miguel at ako ay walong taon nang kasal. Nakatira kami sa isang maliit na bahay sa Quezon City. Nagtatrabaho siya bilang regional sales manager at palaging bumibiyahe sa Cebu, Davao, at ibang bahagi ng bansa, habang ako ang naiwan, humahawak sa tahimik naming buhay.

Hindi perpekto ang aming pagsasama.

Pero akala ko ay matatag ito.

Ligtas.

Hindi bababa sa… iyon ang paulit-ulit kong sinasabi sa sarili ko.

Dahil habang lumalala ang amoy, may nagbago rin sa kanya.

Nagsimulang bantayan ni Miguel ang bawat galaw ko kapag lumalapit ako sa kama.

Unang beses kong nilinis nang mabuti ang kanyang side, bigla siyang pumasok at natigilan.

“Anong ginagawa mo?” tanong niya.

“Nag-aayos,” sagot ko. “Lumalala na ang amoy.”

Nanigas ang panga niya. “Guni-guni mo lang ’yan.”

Napatawa ako nang mahina, inaasahang babawi siya ng tono.

Pero hindi.

Simula noon, tuwing hahawakan ko ang kumot o lalapit sa kanyang side, bigla siyang nagiging iritable. Mabilis mag-init ang ulo. Parang may itinatago.

Hanggang isang gabi, sinabi kong lilinisin ko ulit ang lahat.

“Wag mong gagalawin ang gamit ko. Hayaan mo ang kama,” bigla niyang sigaw.

Natigilan ako.

Sa walong taon, ngayon lang siya sumigaw nang ganoon para sa ganitong bagay.

At doon, may malamig na pakiramdam na unti-unting gumapang sa loob ko.

Dahil hindi ganoon ang reaksyon ng tao… kung walang tinatago.

Pagkatapos noon, mas napapansin ko na ang lahat.

Kung gaano kabilis niyang iwasan ang usapan tungkol sa amoy.

Kung gaano siya kainit kapag lumalapit ako sa side ng kutson niya.

Kung paano siya nagpapanggap na normal sa gabi, habang ako ay nakahiga nang matigas sa tabi niya, humihinga sa bibig, iniisip kung ano ba talaga ang katabi ko tuwing natutulog ako.

Hanggang sa gabing hindi ko na kinaya.

Parang buhay na ang amoy.

Nakahiga ako sa dilim, dilat ang mata, kabog ang dibdib, pakiramdam ko may nabubulok sa ilalim namin. Sumikip ang dibdib ko. Nanlamig ang balat ko.

Hindi lang ito amoy.

Pakiramdam na rin ito.

Na may mali na sa buhay ko… at matagal ko nang iniiwasang harapin.

Kinabukasan, sinabi ni Miguel na aalis siya papuntang Davao sa loob ng tatlong araw.

Hinila niya ang maleta papunta sa pinto, hinalikan ang noo ko, at sinabi, “I-lock mo ang bahay.”

Tumango ako.

Pero mabigat ang dibdib ko.

Pagkalabas niya at nawala ang yabag ng kanyang paa, biglang naging kakaiba ang katahimikan ng bahay.

Tumayo ako nang matagal, nakatitig sa pinto.

Tapos dahan-dahan akong lumingon sa hallway.

Papunta sa kwarto.

Papunta sa kama.

Mabilis na tumibok ang puso ko.

May mali.

At ngayon… aalamin ko kung ano.

Kinaladkad ko ang kutson papunta sa gitna ng kwarto. Nanginginig na ang kamay ko nang kumuha ako ng cutter sa kusina. Parang hinihintay lang ako ng bahay.

Lumuhod ako sa tabi ng kutson at hinawi ang talim sa tela.

Pinutol ko ito.

Sa sandaling bumuka ang materyal, sumabog ang amoy.

Nasuka ako agad.

Umatras ako, tinakpan ang ilong, umubo hanggang sa mamula ang mata ko.

Mas malala ito kaysa sa inaasahan ko.

Hindi lang basta masama.

Hindi lang nakakasuka.

Hindi na kayang tiisin.

Amoy ng matagal nang nakasarang lihim.

Basa.

Bulok.

Isang bagay na hindi dapat itinago kung saan ako natutulog gabi-gabi.

Nanginginig ang kamay ko habang lumalapit muli.

Pinagpatuloy ko ang paghiwa.

Humihiwalay ang foam.

At doon ko ito nakita.

Hindi patay na hayop.

Hindi lumang pagkain.

Hindi simpleng amag.

Isang malaking plastic na bag ang nakabaon sa loob ng kutson, mahigpit na nakabalot, may mga itim na bakas ng amag sa ibabaw.

Natigilan ako.

Hindi ako makagalaw.

Nanlamig ang buong katawan ko.

Dahil kahit ano pa ang itinago ni Miguel doon… sinadya niya ito.

Maingat.

Parang ayaw niyang matagpuan ito kailanman.

Nanginginig ang kamay ko nang hinila ko ang bag palabas.

At sa sandaling binuksan ko ito…

Parang nawala ang lakas ng mga paa ko.

Dahil ang laman ng kutson na iyon ay hindi lang nakakakilabot.

Ito ang patunay ng isang katotohanang matagal ko nang kinatatakutan—pero pilit kong iniiwasan hanggang sa sandaling iyon.