Pagkatapos ng aming mainit na hapon, inabutan ako ni Tristan (Trầm Thời) ng mga papeles ng annulment.
“Siguraduhin mong maililigpit mo nang maayos ang mga gamit mo. Ayaw ni Sofia (Lâm Sơ Vi) na may ibang babaeng umaaligid sa akin.”
Tiningnan ko ang pantalon niya na kararating lang niyang isara. Tahimik akong lumagda.
Habang papaalis, hindi ko sinasadyang narinig ang pagbibiro niya sa mga kaibigan niya.
“Time-out muna, bro? Kung hindi mo na gagamitin si Lia (Lạc Kiều), pwede bang kami naman ang ‘maglaro’?”
Sindi ni Tristan ng sigarilyo. “Teka lang. Hindi pa siya kayang lumayo sa akin.”
“Sabagay. Ilang taon na rin, laging ganoon. Konting kaway mo lang, tatakbo na siya pabalik sa’yo na parang aso.”
Nakatayo ako sa labas ng pinto, walang kibo. Tahimik lang akong tumalikod at nag-book ng flight pa-abroad.
Pagdating ng araw, si Tristan ang luluhod sa lupa, mukhang aso. Nagmamakaawa siyang lumingon ako. Pero kahit sulyap, hindi ko na siya pinagbigyan.
1
“Ilang taon na rin, laging ganoon. Konting kaway mo lang, tatakbo na siya pabalik sa’yo na parang aso. Tristan, minsan naiinggit talaga ako sa’yo. Ang katawan ni Lia, siguro napaka-sarap sa kama, ‘no?”
Walang pakialam na nagsindi ng sigarilyo si Tristan. “Diyan lang naman siya magaling. Kung hindi dahil doon, matagal ko na siyang sinipa palabas ng pamilya del Fierro.”
“Eh paano naman si Ms. Sofia?”
“Binabalaan kita.” Nang mabanggit si Sofia, nag-iba ang tono ni Tristan. “Huwag kang magsasalita ng kung ano-ano tungkol sa kanya. Hindi siya katulad ng ibang babae.”
“Nakuha ko, nakuha ko. Si Sofia ang tunay na sister-in-law namin habambuhay.”
Nasa labas ako ng pinto, narinig ko ang buong usapan. Nag-isip ako sandali, kinuha ang cellphone ko at nag-text.
“Tulungan mo akong mag-book ng flight pa-abroad. Aalis ako agad pagkatapos ng annulment.”
Ang kabilang linya ay matagal na nag-“typing.” Sa huli, isang salita lang ang sagot: “Sige.”
Nilapag ko ang phone ko. Lumabas na rin si Tristan. Inihagis niya sa akin ang isang set ng susi.
“May condo ako sa Tagaytay. Doon ka muna tumuloy.” Huminto siya sandali. “Dadalan kita doon minsan bawat buwan.”
Bumagsak ang susi sa gilid ng sofa at gumulong sa sahig. Tiningnan ko ang susi at kinagat ang labi ko. “May ipon naman ako. Kaya kong umupa ng sarili ko.”
Nagsusuot na siya ng jacket. Nang marinig iyon, napuno ng panghahamak ang tingin niya. “Magkano ba ang pera mo? Sa loob ng maraming taon, anong pagkain o gamit ang hindi binayaran ng mga del Fierro para sa’yo?”
Lumingon siya sa akin, lumambot nang kaunti ang boses. “Lia, huwag mo akong sisihin. Matagal kong hinintay na makuha muli si Sofia. Iba siya sa iba. Sa susunod na magkita kayo, umiwas ka, naintindihan mo?”
Tumango ako. “Hindi ko na siya makikita.”
Hinaplos niya ang noo ko. “Ganyan nga, mabuting bata. Kahit paano, naging mag-asawa tayo. Hindi kita pababayaan. Dito ka lang sa tabi ko. Kahit walang titulo, hindi kita hahayaang maghirap.”
Pagkatapos, kinuha niya ang susi ng sasakyan. Sa may pinto, parang may naalala siya at lumingon. “Linisin mong mabuti ang gamit mo. Nangako ako sa kanya na walang maiiwang kahit anong bakas mo rito.”
“Tristan.” Buong tapang ko siyang tinawag. “Kailan natin tatapusin ang papeles? Ang annulment natin?”
Nag-isip siya. “Next week. May appointment na ako sa abogado.”
2
Ang kasal namin ni Tristan ay isang aksidente lang. Noong labinsiyam na taon ako, nalasing si Tristan. Pumasok siya sa kwarto ko, akala niya ako si Sofia. Isang gabi ng pagkakamali.
Kinaumagahan, nang makita niya ang dugo sa kama, halata ang pagkapahiya niya. “Pasensya na, Lia. Sobrang lasing ko kagabi. Akala ko ikaw si Sofia.”
Pinigilan ko ang emosyon ko. “Ayos lang. Hindi mo kailangang managot.”
Parang tumakas siyang lumabas ng kwarto. Pero hindi ko alam kung paano nalaman ng tatay niya. Ang mga del Fierro ay napakahigpit sa reputasyon. Pinilit siyang pakasalan ako.
Sa gabi ng kasal namin, hindi siya umuwi. Kinabukasan, lasing na lasing siyang bumalik. Pagkakita sa akin, malamig niyang sinabi: “Lia, nandidiri ako sa’yo.”
Akala niya nagsumbong ako sa tatay niya para mapilitan siyang pakasalan ako. Ang totoo, noong gabing nalasing siya, hindi niya tinawag ang pangalan ni Sofia.
Sinabi niya: “Lia, please. Be mine. Aalagaan kita habambuhay.”
Naniwala ako sa kanya, tiniis ang sakit at ibinigay ang lahat. Hindi ko akalain na kinaumagahan, mag-iiba ang timpla niya. Nang malaman ni Sofia ang kasal, umalis ito papuntang Amerika. Sinisi ako ni Tristan sa lahat.
Pagkatapos ng kasal, itinuring niya akong parang dumi. Bawal akong pumasok sa kwarto niya. Bawal akong magpakita kasama niya sa publiko. Kahit ang tawagin ang pangalan niya, bawal.
Ako ay isang ampon na kinuha ng mga del Fierro. Sabi ng lola niya: “Lia, huwag mong kakalimutan kung saan ka nanggaling.”
Pinakain ako ng mga del Fierro, kaya dapat kong ibalik ang lahat kay Tristan. Kahit noong nagtatrabaho na ako, ang sweldo ko ay napupunta rin sa kanila. Ang totoo, ang Del Fierro Group ngayon ay halos ako ang nagpapatakbo sa likod ng mga dokumento.
Sa loob ng maraming taon, ang utang na loob ko sa kanila, kasama ang interes, ay bayad na bayad na.
3
Konti lang ang gamit ko. Kinabukasan, pagbalik ni Tristan, dala ko na ang maleta ko. Tinawagan niya ako para itanong kung may naiwan ako. Sabi ko wala. Nabanggit niya ang susi ng condo.
Naalala ko ang susi na itinapon niya sa sahig, nag-ipon ako ng lakas ng loob. “Tristan, ikakasal ka na kay Sofia. Hindi magandang ituloy mo pa ang pagiging ‘sugar daddy’ sa akin.”
“Lia, sino ka sa akala mo?” Bigla siyang nagalit. “Sige. Huwag ka lang iiyak at babalik sa akin para magmakaawa.” Binabaan niya ako ng telepono.
Dati, sa ganitong pagkakataon, ako ang unang tatawag para amuin siya. Pero ngayon, hindi na. At hinding-hindi na.
4
Isang linggo kaming hindi nag-usap. Busy si Tristan sa paghahanda ng sorpresa para sa pagbabalik ni Sofia. Sa araw ng pagpirma sa mga huling papeles, umaambon. Maaga akong sinisipon kaya nagsuot ako ng face mask.
Para kay Tristan, ebidensya ito na umiiyak ako dahil sa kanya. Ngumisi siya nang mayabang. “Tsk, tsk. Namumula na naman ang mga mata mo. Hindi ko naman sinabing ayaw ko na sa’yo. Sa susunod, kayo ni Sofia—siya sa liwanag, ikaw sa dilim. Huwag niyo lang guguluhin ang isa’t isa.”
Hindi ako nagpaliwanag at diretsong pumasok sa loob. Dahil maayos na ang lahat, mabilis natapos ang proseso. Pagkakuha ng papeles, kinuha agad ni Tristan ang picture nito at sinend kay Sofia.
Mabilis ang reply: “Papanumpain mo siya. Sabihin mong hinding-hindi na niya tayo guguluhin habambuhay, para maniwala ako.”
Pinatunog ni Tristan ang voice message sa harap ko. Iniharap niya ang camera sa akin. “Lia, sumumpa ka. Sabihin mong hinding-hindi ka na makikialam sa akin. Isesend ko kay Sofia.”
Medyo malakas ang boses niya. Maraming tao sa opisina ang napalingon. Siguro sa tingin nila, ako ang kabit na nahuli at pinapahiya.
Tiningnan ko ang lente ng camera. Tiningnan ko ang nakakalokong mukha ni Tristan. Dahan-dahan kong itinaas ang tatlong daliri ko.
Seryoso kong sinabi: “Sige. Ako, si Lia, ay sumusumpa. Sa buhay na ito, hinding-hindi ko na mamahalin si Tristan del Fierro. Walang ugnayan, walang pagkikita. Kapag binali ko ang sumpang ito, tamaan sana ako ng kidlat at huwag patahimikin ang kaluluwa.”
Nawala ang ngiti ni Tristan. Tiningnan niya ako, nanginig ang labi niya pero walang sinabi. Sinend niya ang video.
Tumalikod ako. Hinabol niya ako at isinaksak ang susi sa kamay ko. “Huwag ka nang magpanggap na matapang. Alam kong masakit. Hintayin mo lang na ma-settle ko si Sofia, pupuntahan kita.”
“Tristan,” mahina kong tanong. “Paano kung malaman ni Sofia?”
“Hindi niya malalaman,” sigurado niyang sagot. “Busy siya sa career niya. Isa siyang Anesthesiologist. Alam mo ba? Siya ang pinaka-maganda at batang anesthesiologist na nakita ko. Pagbalik niya, maraming malalaking ospital ang nag-aagawan sa kanya. Sobrang busy niya, basta huwag kang magpapakita, okay na.”
“Bilib ka pala sa mga anesthesiologist?” tanong ko.
“Siyempre.” Tiningnan niya ako nang may panghahamak. “Bakit ko ba sinasabi sa’yo ‘to? Housewife ka lang naman, anong alam mo?”
Yumuko ako. “Nagtatrabaho ako.”
“Trabaho ba ‘yang tawag mo riyan? Nars? O assistant sa ospital? Tagasilbi sa ibang tao, magkano lang ba ang kinikita mo?” Sumakay na siya sa kotse niya. “Darating na si Sofia mamayang hapon. Mauna na ako. Mag-grab ka na lang pauwi.”
Anesthesiologist pala, ha. Ang hindi niya alam, isa rin akong anesthesiologist. At hindi lang sa kung saang klinika, kundi sa isa sa pinaka-prestihiyosong ospital sa bansa. Ang pag-alis ko papuntang abroad ay para sa isang napaka-importanteng operasyon.
Itinapon ko ang susi sa basurahan at diretsong nagtungo sa airport.
5
Isa akong ulila. Noong pitong taon ako, nasunog ang ampunan namin. Muntik na akong mamatay. Iniligtas ako ni Mother Superior mula sa apoy. Pagkagising ko, nawala ang lahat.
Kamakailan, isang lalaki na nagngangalang Nathan (Phó Lâm Xuyên) ang kumontak sa akin. Tinanong niya kung galing ako sa “Starry Orphanage.” Doon din siya lumaki. Siya ang kuya na nagturo sa amin magbasa noon.
Matapos ang sunog, nahanap siya ng pamilyang del Rosario at dinala sa abroad. Ngayon, isa na siyang magaling na Surgeon. Kasama niya si Mother Superior na ngayon ay may malubhang karamdaman. Alam niyang isa akong kilalang anesthesiologist dito kaya humingi siya ng tulong para sa operasyon sa ibang bansa.
Naalala ko kung paano ako iniligtas ni Mother Superior. Gagawin ko ang lahat para sa kanya.
Noong bata ako, matapos mawala ang ampunan, nagpagala-gala ako sa kalye. Doon ko nakita si Tristan. Walong taon ako noon, naghahalungkat ng pagkain sa basurahan dahil sa gutom. Dumaan si Tristan kasama ang lola niya, at bigla siyang naiyak nang makita ako…
6
Pagdating ko sa ospital sa Amerika, sinalubong ako ni Nathan. Hindi na siya ang payat na batang lalaki na nagtuturo sa akin ng alpabeto; isa na siyang kagalang-galang na doktor.
“Lia, salamat at dumating ka. Ikaw lang ang pinagkakatiwalaan ko sa anesthesia para sa operasyon ni Mother Superior.”
Ngumiti ako nang bahagya. Dito, ako ay si Dr. Lia del Fierro—o mas tamang sabihin, Dr. Lia Santos na ngayon, dahil tapos na ang ugnayan namin ni Tristan.
Habang naghahanda kami para sa operasyon, may isang pamilyar na boses akong narinig sa hallway.
“Dr. Nathan, I’m the lead anesthesiologist assigned to assist your team from the partner hospital in Manila. I am Sofia Mendoza.”
Tumigil ang mundo ko. Si Sofia. Nakatayo siya doon, mukhang sopistikada at matapang. Pero nang lumingon si Nathan sa akin, nakita ni Sofia ang mukha ko. Nanlaki ang mga mata niya.
“Ikaw?! Anong ginagawa mo rito, Lia? Bakit ka nakasuot ng scrub suit?” Galit at pagtataka ang rumehistro sa mukha niya. “Sinusundan mo ba ako hanggang dito? Hindi ba malinaw ang usapan niyo ni Tristan?”
Hindi ko siya sinagot. Si Nathan ang nagsalita, malamig ang boses. “Dr. Mendoza, si Dr. Santos ang Chief Anesthesiologist na inimbitahan ko mismo. Siya ang mas may karanasan para sa komplikadong kasong ito. Kung may problema ka, maaari kang lumabas.”
Namutla si Sofia. Hindi niya akalain na ang “housewife” na hinahamak nila ni Tristan ay ang doktor na mas mataas ang ranggo sa kanya sa loob ng operating room.
7
Matagumpay ang operasyon. Paglabas ko ng OR, nakita ko ang isang pamilyar na pigura sa waiting area. Si Tristan.
Dala-dala niya ang isang malaking bouquet ng bulaklak. Akala ko para kay Sofia, pero nang makita niya ako, napatayo siya at nabitawan ang mga bulaklak.
“Lia? Bakit… bakit nandito ka?” Tumingin siya sa suot ko, sa badge na nakasabit sa dibdib ko: CHIEF OF ANESTHESIOLOGY.
“Tristan, anong ginagawa mo rito?” tanong ko, walang anumang emosyon.
“Sinundan ko si Sofia… pero… Lia, bakit hindi mo sinabi? Bakit hinayaan mong isipin ko na wala kang kwenta?” Lumapit siya sa akin, pilit hinahawakan ang kamay ko. “Nagkamali ako. Simula nung umalis ka sa bahay, hindi ako makatulog. Ang tahimik ng condo. Wala nang nagluluto, wala nang nag-aayos ng gamit ko. Lia, bumalik ka na sa Manila. Pwede tayong magsimula ulit.”
Sa sandaling iyon, lumabas si Sofia mula sa kabilang pinto, gulo-gulo ang buhok at halatang pagod sa kahihiyang inabot sa loob.
“Tristan! Mabuti at nandito ka!” sigaw ni Sofia. “Alam mo ba ang ginawa ng babaeng ito? Pinahiya niya ako!”
Tumingin si Tristan kay Sofia, tapos sa akin. Para siyang natauhan. “Sofia, tumigil ka muna. Si Lia… siya ang Chief Anesthesiologist. Siya ang nagligtas sa pasyente.”
“Ano?! Imposible! Pinaglalaruan ka lang niya, Tristan!”
8
Humarap ako sa kanilang dalawa. Ito na ang sandaling hinihintay ko.
“Tristan, Sofia. Magkasama na kayo, ‘di ba? Iyan naman ang gusto niyo simula’t simula pa,” sabi ko nang may kasamang mapait na ngiti. “Tristan, naalala mo ba ang sumpa ko sa harap ng camera? Walang ugnayan. Walang pagkikita.”
“Lia, please… I didn’t mean those words. Lasing lang ako noon, galit lang ako…” Nagmakaawa ang boses ni Tristan. Humakbang siya palapit at lumuhod sa harap ng maraming tao sa ospital. “I realized it too late. Ikaw ang kailangan ko. Hindi si Sofia. Siya ang dahilan kung bakit tayo nagkagulo, pero ikaw ang nanatili sa tabi ko nung wala ako.”
Hinawakan ni Sofia ang balikat ni Tristan, sinusubukang itayo ito. “Tristan, nakakahiya! Tumayo ka riyan!”
Pero tinabig ni Tristan ang kamay ni Sofia. “Umalis ka, Sofia! Kung hindi dahil sa’yo, hindi ko sana naitaboy ang asawa ko!”
Tiningnan ko si Tristan na nakaluhod sa paanan ko. Naalala ko ang lahat ng gabi na umiyak ako habang naghihintay sa kanya. Naalala ko ang mga salitang “parang aso” na ginamit niya para ilarawan ako.
Ngayon, sino ang mukhang aso sa aming dalawa?
“Tristan del Fierro,” tawag ko sa pangalan niya. “Noong walong taon ako, iniligtas mo ako sa basurahan. Utang ko sa’yo ang buhay ko noon. Pero sa loob ng pitong taon nating pagsasama, siningil mo ako nang higit pa sa buhay ko. Binigay ko ang lahat—ang serbisyo ko, ang sweldo ko, ang dangal ko.”
Dinukot ko ang isang sobre sa bulsa ko. Ang final decree ng annulment na kakadating lang sa email ko.
“Bayad na ako, Tristan. Wala na akong utang sa’yo. At kahit kailan, hindi na ako babalik sa isang taong nandidiri sa akin.”
Tumalikod ako at naglakad palayo. Narinig ko ang hagulhol ni Tristan sa likuran ko, tinatawag ang pangalan ko habang pinagtitinginan siya ng mga tao. Si Sofia naman ay nakatayo lang doon, tulala at talunan.
Hindi ako lumingon. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, malaya na akong huminga.