Napatitig si Dr. Aguilar sa hawak niyang papel. Mabilis na nagbago ang ekspresyon ng kanyang mukha—mula sa pag-aalala ay napalitan ito ng matinding gulat at labis na pagkadismaya. Kinapa niya ang kanyang salamin upang mas masusing mabasa ang mga nakasulat.
“Ano ang kahulugan nito, Miss Del Rosario?” tanong ng University President, ngunit ang kanyang boses ay narinig na ng buong courtyard dahil malapit pa rin siya sa nakabukas na microphone.
Isang hakbang pa ang ginawa ko paitaas sa stage. Hinarap ko ang buong pamantasan, hinarap ko ang libu-libong tao, at higit sa lahat, hinarap ko ang pamilyang apat na taong naging anino ng aking tagumpay.
“Ang hawak ninyo, Sir, ay ang orihinal na kopya ng bank account at loan approval mula sa unibersidad na ito,” buong-lakas kong sinabi, sapat para umalingawngaw sa mga speaker. “Apat na taon akong nagpakasubsob sa trabaho para lang may pambayad sa matrikula, sa pag-aakalang hindi sapat ang perang padala ng aking tita. Pero tatlong buwan bago ang graduation, natuklasan ko na fully paid ang aking tuition mula pa noong first year—gamit ang perang ninakaw sa akin ng sarili kong mga magulang.”
Nagsimulang magkagulo ang mga tao. Ang mga bulungan ay naging malalakas na reaksyon ng pagkagulat.
“Lira! Bumaba ka riyan! Papatayin kita!” Hysterical nang sumisigaw si Papa sa ibaba ng stage, susubukan niya sanang umakyat ngunit mabilis siyang hinarangan ng tatlong security guard ng pamantasan.
“Ipalabas niyo ang mga taong iyan,” utos ni Dr. Aguilar sa security gamit ang kanyang seryosong boses, habang patuloy na binubuklat ang mga dokumento sa loob ng envelope. “At tawagin ang legal desk ng unibersidad. Ngayon din.”
“Huwag ninyong pakinggan ang batang iyan! Sinungaling siya! Pinalayas namin siya dahil sa sama ng ugali!” hiyaw naman ni Mama, na ngayon ay pilit na ring inilalayo ng mga guwardiya habang pinagtitinginan ng lahat ng mga magulang sa paligid. Ang kanilang mga mukha na kanina ay puno ng poot, ngayon ay balot na ng labis na kahihiyan at takot. Ang mga camera na akala nila ay kukuha ng aking pagbagsak, ngayon ay nakatutok sa kanila habang kinakaladkad palabas ng campus.
Tumingin ako sa direksyon ni Nico. Ang aking kapatid na paborito ay nakatayo lang doon, hindi makagalaw, nakayuko, at unt-unting nilalagpasan ng mga tao na para bang naging hangin na lamang ang kanyang presensya.
Bumaling muli sa akin si Dr. Aguilar. May lungkot ngunit may labis na paggalang sa kanyang mga mata. “Hustisya ang makukuha mo rito, Miss Del Rosario. Ginawa ng unibersidad ang lahat para protektahan ang mga scholar na tulad mo, at pananagutin natin ang mga nagpeke ng dokumentong ito.”
Tumango ako, at sa unang pagkakataon matapos ang ilang taon, naramdaman ko ang pagluwag ng aking dibdib.
Bumaba ako ng entablado na nakataas ang noo. Nilapitan ako ni Jessa na umiiyak, at sa pagkakataong ito, hindi na pagtakas ang ginawa namin. Mahigpit niya akong niyakap.
“Nagawa mo, Lira. Malaya ka na,” bulong niya.
Tumingala ako sa langit ng Maynila. Ramdam ko pa rin ang bahagyang hapdi sa aking pisngi mula sa sampal ni Papa, ngunit alam kong iyon na ang huling beses na masasaktan nila ako. Ang diploma ko ay hindi lang patunay na natapos ko ang aking kurso—ito ang aking naging sandata para bawiin ang buhay na matagal nilang ipagkait sa akin.
Ngayon, tapos na ang pagtatago. Ako si Lira Del Rosario, Magna Cum Laude, at sa wakas, hawak ko na ang sarili kong bukas.